هراس آمریکا از زوال دلار؛ ضرورت عبور از دوگانه «رفع تحریم یا دور زدن تحریم»!

🔻نیویورک‌تایمز دیروز گزارش داده: “دولت ترامپ نگران است استفاده‌ی افراطی از ابزار تحریم علیه روسیه، کشورهای بیشتری را به فاصله گرفتن از دلار آمریکا سوق دهد؛ به همین دلیل، بخشی از تحریم‌ها علیه مسکو را کاهش داده است.”

🔹این گزارش یک واقعیت مهم را دوباره یادآوری می‌کند: تحریم، هرچند یک تهدید جدی و فشار سنگین اقتصادی است، اما در عینِ حال می‌تواند به فرصتی برای بازسازی درونی اقتصاد و تقویت بنیان‌های آن تبدیل شود؛ فرصتی که اگر درست فهم و مدیریت شود، حتی می‌تواند به تقویت پول ملی بینجامد.

🔸مشکل اصلی آنجاست که در بسیاری از کشورها، از جمله کشور ما، گاهی همه‌ی انرژی‌ها صرفِ برداشتن تحریم‌ها یا دور زدن آن‌ها شده، اما نتیجه‌ی مطلوب و پایدار به دست نیامده است. تجربه نشان داده است که نه اتکای صرف به مذاکرات و امید بستن به رفع فشار خارجی، و نه تکیه‌ی مقطعی بر شیوه‌های موقت برای دور زدن تحریم، راه‌حل اساسی نیستند.

🔹تحریم ممکن است موقتاً فشار ایجاد کند، اما اگر اقتصاد داخلی از درون تقویت شده باشد، اثر آن به‌مراتب کمتر خواهد بود.

🔸راه سوم و مهم‌ترین راه‌حل برای ایران، یعنی خنثی‌سازی تحریم‌ها از مسیر «اقتصاد مقاومتی»، هنوز در حد شعار، بخشنامه و ابلاغیه باقی مانده و به مرحله‌ی طراحی عملی و اجرای جدی نرسیده است.

🔹متأسفانه برخی جریان‌های داخلی به خصوص جریان لیبرال نیز به‌جای کمک به تبیین این مفهوم، تلاش کرده‌اند آن را در دانشگاه‌ها و افکار عمومی تخریب یا مسخره کنند؛ در حالی که اقتصاد مقاومتی نه یک شعار انتزاعی، بلکه یک منطق روشن برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد در برابر فشارهای بیرونی است. این الگو بر تولید ملی، تقویت پول ملی، خودکفایی نسبی، کاهش وابستگی، و افزایش تاب‌آوری در برابر تکانه‌های خارجی تأکید دارد.

🔸اگر ساختار اقتصادی کشور و سیاست‌های کلان آن بر همین مبنا بازطراحی می‌شد، امروز با چنین سطحی از آسیب‌پذیری روبه‌رو نبودیم. اگر امروز خیلی هم دیر شده اما راهی بجز این مسیر نداریم؛ باید از نگاه کوتاه‌مدت و واکنشی عبور کرد و به سمت یک برنامه‌ی واقعی، پایدار و اجرایی برای مقاوم‌سازی اقتصاد رفت.

داود مدرسی یان