۱:۱۰:۳۹ - شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۷
استانی شدن انتخابات،تشکیلِ ائتلاف های ایلی و تضییع حقوق مردم استان
طرح استانی شدن انتخابات، علی رغم اهداف و دعاوی طراحان و موافقان، سبب تشدید تمرکزگرایی در سطح استان، تحریک احساسات ناسیونالیستی و قومی، انزوای مناطق حاشیه ای و کم جمعیت ( ایجاد مناطق مرکز- پیرامون) و کاهش مشارکت مردم این مناطق در انتخابات، بویژه انتخابات مجلس شورای اسلامی خواهد شد.   سیمای زاگرس// سید ابوالحسن […]

طرح استانی شدن انتخابات، علی رغم اهداف و دعاوی طراحان و موافقان، سبب تشدید تمرکزگرایی در سطح استان، تحریک احساسات ناسیونالیستی و قومی، انزوای مناطق حاشیه ای و کم جمعیت ( ایجاد مناطق مرکز- پیرامون) و کاهش مشارکت مردم این مناطق در انتخابات، بویژه انتخابات مجلس شورای اسلامی خواهد شد.



 

منبع: استانداری کهگیلویه و بویراحمد (1395)

سیمای زاگرس// سید ابوالحسن حسینی نیک:   طرح استانى شدن انتخابات مجلس، یکى از مهمترین موضوعات بحث برانگیز یک دهه اخیر مجلس شوراى اسلامى بوده است. این موضوع که براى نخستین بار در سال ۱۳۷۸ مطرح شد، در سیر ادوار قانونگذارى پنجم، ششم، هفتم و هشتم و… با انتقادات و واکنش هاى مختلفى از جانب نمایندگان جناح هاى مختلف رو به رو شده است و در کشاکش این واکنش ها و انتقادات، با گذشت چندین سال از نخستین سال ارائه آن در مجلس شوراى اسلامى، تاکنون نتوانسته است از مرحله طرح فراتر رود و به قانون تبدیل شود.

طبق مصوبه جلسه علنی مورخ ۳۱ / ۳/ ۱۳۹۴ مجلس شورای اسلامی، محدوده جغرافیایی هر استان به عنوان حوزه انتخابیه اصلی و حوزه های انتخابیه موجود تابعه استان به عنوان حوزه های انتخابیه فرعی محسوب می شوند و رأی دهندگان در هر حوزه انتخابیه می توانند به تعداد نمایندگان لازم برای استان از بین نامزدهای انتخاباتی استان، یعنی برای کلیه کرسی های استانی، نمایندگان مورد نظر خود را انتخاب کنند. از هر حوزه انتخابیه موجود در حوزه استانی، نامزد یا نامزدهایی که حداقل ۱۵% آرای صحیح مأخوذه حوزه انتخابیه ثبت نام شده خود را کسب کنند و بالاترین رأی را در کل استان به دست آورند، نماینده یا نمایندگان استان از آن حوزه انتخابیه محسوب میشوند.

موافقان و مخالفان استانی شدن انتخابات

موضوع طراحی و گزینش یک نظام انتخاباتی مطلوب و کارآمد همواره از دغدغه ها و مباحث مهم در میان صاحب نظران عرصه جغرافیای انتخابات و مسؤولین امر بوده است و اندیشمندان و صاحب نظران این حوزه، نظریات گوناگونی در این خصوص مطرح داشته اند. در یک جمع بندى کلى؛ موافقان برگزارى استانىِ انتخابات مجلس پرداختن بهتر نمایندگان به وظایف ملى، تقویت نقش شوراهاى محلى، گسترش فرهنگ و اندیشه حزبى و کاهش درگیری هاى قومى و قبیله اى را از مزایاى استانى شدن انتخابات مجلس می دانند؛ و مخالفان برگزارى استانى انتخابات مجلس کاهش مشارکت مردم در انتخابات، افزایش شکاف و تنش هاى اجتماعى، قومی و به دنبال آن ایجاد فدرالیسم، به پاسخ ماندن خواسته هاى مردم و افزایش هزینه هاى انتخابات را از معایب استانى شدن انتخابات مجلس میدانند.

انتخابات در استان کهگیلویه و بویراحمد

مردم استان کهگیلویه و بویراحمد مانند سایر هموطنان پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در ۱۲ انتخابات ریاست جمهوری،۱۰ انتخابات مجلس شورای اسلامی، ۵ انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ۴ انتخابات شورای های اسلامی شهر و روستا و ۴ همه پرسی رأی هایشان را به صندوقها ریختند و در تمامی سالهای پس از پیروزی انقلاب همیشه حضور پررنگی در صحنه انتخابات داشته اند.

در تمامی این دوره های انتخاباتی مشارکت مردم استان بیش از ۸۰ % و همیشه جزو استان های پیشتاز در این عرصه بوده است. در انتخابات مجلس شورای اسلامی تا قبل از سال ۱۳۷۸، مردم استان کهگیلویه دو نماینده به مجلس می فرستادند اما پس از آن یک نماینده به این تعداد افزوده شد. در این استان طبق آخرین تغییرات سه نماینده از سه حوزه شامل:  بویراحمد و دنا – کهگیلویه، چرام و بهمئی – گچساران و باشت انتخاب میشوند.

جمعیت و تعداد شهرستان های استان کهگیلویه و بویراحمد

در حال حاضر استان کهگیلویه و بویراحمد دارای هشت شهرستانِ بویراحمد، کهگیلویه، گچساران، دنا، بهمئی، باشت، چرام و لنده و نیز شامل ۱۷ شهر ، ۱۹ بخش ، ۴۵ دهستان و ۲۲۳۸  آبادی است. جمعیت استان طبق آخرین سرشماری رسمی نفوس و مسکن کشور در سال ۱۳۹۵ برابر با ۷۱۳۰۵۲ نفر می باشد. بر این اساس، جمعیت، سهمیه و وزن هر یک از شهرستان و حوزه های انتخابیه استان را نسبت به کل جمعیت آن در انتخابات نهمین و دهمین دوره مجلس شورای اسلامی، در جدول شماره (۱) و نمودارهای شماره ( ۱ و ۲) با هم مقایسه می شود.

جدول شماره( ۱) جمعیت استان به تفکیک شهرستانها طبق سرشماری ۱۳۹۵

منطقه جغرافیایی جمعیت (نفر) کل استان۷۱۳۰۵۲ -شهرستان بویراحمد و حومه ۲۹۹۸۸۵- شهرستان کهگیلویه و حومه ۱۳۱۳۵۱ -شهرستان گچساران و حومه ۱۲۴۰۹۶ – شهرستان دنا و حومه۴۲۵۳۹ – شهرستان بهمئی و حومه ۳۸۱۳۶ – شهرستان باشت و حومه۲۱۶۹۰ – شهرستان چرام و حومه۳۳۵۴۳ – شهرستان لنده و حومه۲۱۸۱۲ – همان طور که در جدول شماره (۱) مشخص است تنها سه شهرستان بویراحمد، کهگیلویه و گچساران دارای جمعیت بسیار بالاتری از دیگر شهرستان ها هستند و سایر شهرستان ها در جمعیت بین ۴۲۵۳۹ تا ۲۱۶۹۰ نفر قرار دارند. سهم شهرستان ها از جمعیت کل استان در سال ۱۳۹۵ در نمودار شماره ( ۲ ) به شرح ذیل می باشد.

منبع: استانداری کهگیلویه و بویراحمد (1395)
منبع: استانداری کهگیلویه و بویراحمد (۱۳۹۵)

طبق نمودار فوق نزدیک به ۵۰% از جمعیت استان در حوزه انتخابیه بویراحمد و دنا ، ۳۰% در حوزه انتخابیه کهگیلویه، بهمئی، چرام و لنده و ۲۰% در حوزه انتخابیه گچساران و باشت قرار گرفته است. نکته مهم آن است که این موضوع می تواند تأثیر آرای نامزدهای حوزه انتخابیه بویراحمد و دنا را بر انتخابات استانی پررنگ کند و در درازمدت منجر به احساس سرخوردگی مردم شهرهای کوچک از عدم انتخاب نامزدهای آن شهرها در انتخابات استانی و در نهایت کاهش مشارکت سیاسی آنان گردد. و این را نمودار شماره ۲ نسبت سهم وزن سه حوزه انتخابیه استان کهگیلویه و بویراحمد را بر اساس نتایج نهمین و دهمین دوره انتخابات مجلس شورای ملی به وضوح نشان می دهد. لازم به ذکر است چسبندگی قومی (سببی و نسبی) و سیاسی بین دو حوزه انتخابیه استان ( بویراحمد و کهگیلویه) تا حدودی بیشتر از حوزه دیگر (گچساران و باشت) است.

البته با مطالعه و بررسی پراکنش کرسی های پارلمانی در حوزه های انتخابیه مجلس شورای اسلامی در سطح کشور و هم چنین در سطح استان ها، دو نوع از تجمع و تمرکز یا به عبارتی دو سطح از تمرکزگرایی به چشم می خورد. سطح کلان و کشوری نشان دهنده ثقل و تمرکز آراء و کرسی ها به سمت استان های پرجمعیت به ویژه تهران است. به عنوان مثال طبق نمودار شماره (۳) استان تهران که دارای ۳۵ کرسی نمایندگی مجلس است به تنهایی از مجموع کرسی های ۹ استان خراسان جنوبی، خراسان شمالی، سمنان، قزوین، یزد، البرز، ایلام، قم و کهگیلویه و بویراحمد بیشتر و بالطبع، در تصمیم گیری ها تأثیرگذارتر است.

پس از استان تهران، به ترتیب استان های آذربایجان شرقی و اصفهان با ۱۹ کرسی، خراسان رضوی، خوزستان و فارس با ۱۸ کرسی، گیلان با ۱۳ کرسی، آذربایجان غربی و مازندران با ۱۲ کرسی، بیشترین سهم از کرسی های مجلس شورای اسلامی را در اختیار دارند.

پراکنش و تمرکز تعداد کرسی ها به گونه ای است که تنها ۱۰ استان از میان ۳۰ استان کشور بیش از نیمی از کرسی های را در اختیار داشته و از این حیث بر ۲۱ استان دیگر غلبه دارند. اگر چه این وضعیت متناسب با جمعیت هر استان در حال حاضر وجود داشته و ارتباطی به استانی شدن انتخابات ندارد، لیکن نگاهی به وضعیت پراکنش درون هر یک از این استان ها، جالب توجه است. شایان ذکر است درصد کرسی های اختصاص یافته به استان کهگیلویه و بویراحمد از مجموع کل کشور %۱/۰۵ میباشد.

منبع: قاسم اکبری و همکاران (۱۳۹۵)

سطح دیگر و مهم این تمرکز، در سطح خود استان ها به چشم می خورد که تمرکز یاد شده به سمت مراکز استان است و یک یا دو حوزه انتخابیه که مرکز استان و یا شهرهای پرجمعیت است بر سایر حوزه ها، علیرغم تعداد فراوان شان غلبه دارد و این مورد، بدون استثناء در همه استان های کشور علی الخصوص استان کهگیلویه و بویراحمد مشاهده میشود.

نتیجه

در کشور ما نیز، طرح استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی قریب به دو دهه در ادوار مختلف مجلس، مطرح و عرصه ای برای تقابل استدلال های موافقان و مخالفان این طرح بوده است. طراحان این طرح، از طریق تغییر حدود و مقیاس حوزه های انتخابیه از سطح فعلی شهرستان ها به سطح استان، در صدد رسیدن به اهدافی از جمله ارتقای سطح کیفی مجلس، ارتقای فرهنگ تحزب، افزایش میزان مشارکت مردم و احزاب در انتخابات، کاهش تخلفات انتخاباتی نظیر خرید و فروش رأی، کاهش رقابت های خشونت آمیز فرقه ای و قومی و نهایتاً دستیابی به نظام انتخاباتی عادلانه تر هستند.

علی رغم مزایا و محاسن ذکر شده از سوی موافقان، معایب و کاستی های فراوانی نیز از جانب مخالفان مطرح شده که هر یک در جای خود قابل تأملاند و نشان میدهد که برخلاف داشتن اهداف خوب و عادلانه، این طرح پیامدهای منفی و بعضاً ناعادلانه متعددی نیز به دنبال خواهد داشت. تجزیه و تحلیل یافته های این پژوهش حاکی از آن است که طرح استانی شدن انتخابات، علی رغم اهداف و دعاوی طراحان و موافقان، سبب تشدید تمرکزگرایی در سطح استان، تحریک احساسات ناسیونالیستی و قومی، انزوای مناطق حاشیه ای و کم جمعیت ( ایجاد مناطق مرکز- پیرامون) و کاهش مشارکت مردم این مناطق در انتخابات، بویژه انتخابات مجلس شورای اسلامی خواهد شد.

تحلیل و مقایسه وزن آرای حوزه های انتخابیه استان کهگیلویه و بویراحمد با یکدیگر (با توجه به جدول شماره ۱ و نمودارهای شماره ۱و ۲)، بیانگر تسلط حوزه بویراحمد ودنا علی الخصوص شهر یاسوج بر سایر مناطق و حوزه های انتخابیه استان است که در صورت استانی شدن انتخابات، توجه و تمرکز شدید همه کاندیداها به این شهر و مغلوب شدن سایر حوزه ها در برابر وزن بالای آن، علاوه بر تشدید تمرکزگرایی، با توجه به پراکنش و بافت قومی استان، تنش آفرین خواهد بود. و بدیهی است که امر توزیع امکانات، بودجه، فرصتها، وعده وعیدها و پیگیری مطالبات این گونه مراکز جمعیتی، بر مناطق دیگر ارجحیت خواهد یافت.

 

منبع:
خبرگزاری سیمای زاگرس خبرگزاری سیمای زاگرس خبرگزاری سیمای زاگرس خبرگزاری سیمای زاگرس خبرگزاری سیمای زاگرس خبرگزاری سیمای زاگرس